Genel Bakış
Safe Explorer, açık hava güvenliğindeki kritik bir boşluğu ele alıyor: sporcular ile baz istasyonları arasındaki iletişim kopuklukları, açık hava sporları kazalarının önde gelen bir nedeni — ve bu kazalar ölümle sonuçlanabiliyor. Proje, sporcuları ve koordinasyon merkezlerini, mobil şebeke kapsamasından bağımsız olarak sürekli ve anlık iletişim halinde tutan, telefon boyutunda, radyo dalgası tabanlı bir sinyal vericisi (lakabı "çakmak") öneriyor.
Sistem iki temel bileşenden oluşuyor: açık hava spor merkezlerinde bulunan ve gelen sinyalleri yön, zaman ve gönderenin konumuyla birlikte kaydeden merkezi bir alıcı; ve bir düğmeye basarak sinyal gönderen, sporcunun taşıdığı taşınabilir verici.
Öne Çıkan Özellikler
- İki parçalı mimari: merkezi alıcı istasyonu + cep boyutunda taşınabilir verici
- Hava koşullarından veya araziden etkilenmeyen radyo dalgası iletişimi
- Gelen sinyaller yön, zaman ve kullanıcı konum verisiyle kaydediliyor
- Şarj edilebilir pil bittiğinde bile sinyal göndermeyi sağlayan piezoelektrik düğmeler
- Merkezin kullanıcıları yaklaşan tehlikeye karşı uyarabilmesini sağlayan dahili titreşim sensörü — örneğin bir kayakçıyı yaklaşan çığ veya şiddetli hava koşulları konusunda uyarmak gibi
- Yerel seri üretime uygun, kasıtlı olarak basit ve düşük maliyetli tasarım
Problem Tanımı
Açık hava sporları hızla büyüyor — Türkiye'de yalnızca dağcılıkta lisanslı sporcu sayısı 2016'da 1.883'ten 2017'de 4.552'ye yükseldi; bisiklet, kano-rafting ve kayakta da benzer büyüme görüldü. Yine de bu sporlar en ölümcül sporlar arasında kalmaya devam ediyor: dağcılıkta travmatik düşmeler ve çığ altında kalmanın hakim olduğu yüksek ölüm ve kayıp oranları var ve 2023 yılı, Everest'te 18 ölümle rekor kırdı. Mevcut en yaygın çözüm — sinyal fişekleri — tek kullanımlık ve ancak birinin görmesi durumunda işe yarıyor.
Safe Explorer, bu tek seferlik, gözleme bağlı yaklaşımın yerine sürekli, teknoloji destekli, çift yönlü iletişim koyuyor: sporcular anında yardım çağırabilir, merkezler de kazalar gerçekleşmeden önce sporcuları tehlikeye karşı uyarabilir. Kazaları ve kayıpları azaltarak proje, yeni başlayanları açık hava sporlarından uzak tutan korku ve önyargıları yıkmayı da amaçlıyor.
Program Bağlamı
Lise düzeyinde, afet yönetimi ve sosyal inovasyon problem alanında, TEKNOFEST'in İnsanlık Yararına Teknoloji Yarışması için geliştirildi. Proje, yarışmanın resmi ön değerlendirme raporu süreciyle belgelendi.